ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırıların tırmanmasıyla birlikte petrol fiyatları yeniden 90 dolar seviyesinin üzerine çıkarak küresel finansal piyasalarda ciddi bir panik havası yarattı. Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin neredeyse tamamen durması, enerji piyasalarını son yılların en büyük şokuyla karşı karşıya bıraktı. Brent petrol, Temmuz ayında yaklaşık yüzde 20 değer kazanarak Mart ayından bu yana en güçlü aylık performansını sergiledi.
Bu ani fiyat sıçraması, yalnızca enerji sektörünü değil; enflasyon beklentilerini, merkez bankası politikalarını ve küresel risk iştahını doğrudan etkiliyor. Yatırımcılar, enerji maliyetlerinin yeniden enflasyonu yukarı çekerek faiz indirimlerinin gecikeceği endişesiyle savunma pozisyonlarına yöneliyor.
İçindekiler
Hürmüz Boğazı’nda Felç Tablosu
LSEG verilerine göre Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tanker trafiği kritik seviyelere geriledi. Bazı saatlerde yalnızca iki çıkış yapan tanker kaydedildi; giriş yapan gemi ise hiç olmadı. Bu durum, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik bir nakil hattının fiilen devre dışı kalması anlamına geliyor.
İran’ın Bab el-Mendeb hattını da baskı altına alabileceği iddiaları gündemde. Suudi Arabistan ise ihracatının büyük bölümünü Kızıldeniz’deki Yanbu limanına yönlendirmiş durumda. Bu alternatif rota, Asya’ya yapılacak sevkiyatları hem daha uzun hem de maliyetli hale getiriyor. Taşıma sürelerindeki artış, nakliye sigorta primlerinin de fırlamasına neden oluyor.
Asya Borsalarında Kan Kaybı
Petrol fiyatlarındaki bu keskin yükseliş ilk etkisini Asya borsalarında gösterdi. Hindistan’ın Sensex endeksi gün içinde 600 puandan fazla değer kaybederken, bankacılık hisseleri düşüşe öncülük etti. Japonya’da Nikkei endeksi yüzde 4 civarında gerileyerek son zirvesinin yaklaşık yüzde 12 altına indi. MSCI Asya-Pasifik endeksi de yüzde 2,7 düşüşle haftaya sert bir başlangıç yaptı.
Piyasalardaki satış dalgasının arkasında yalnızca enerji maliyetlerinin yükselmesi değil; bu maliyetlerin merkez bankalarını daha uzun süre sıkı para politikasına mecbur bırakacağı korkusu yatıyor. Tahvil getirilerindeki yükseliş ve altın gibi güvenli limanlara yönelim, “riskten kaçınma” havasını derinleştiriyor.
Teknoloji Sektörü Çifte Baskı Altında
Zaten yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği konusundaki soru işaretleriyle boğuşan teknoloji hisseleri, bu kez de petrol şokunun baskısıyla karşı karşıya. Philadelphia Yarı İletken Endeksi, son zirvesinden yüzde 20’den fazla gerileyerek teknik olarak ayı piyasası sınırına dayandı.
Çinli Moonshot şirketinin yeni açık ağırlıklı yapay zeka modeli Kimi K3’ü tanıtması, rekabetin kızışacağı beklentisiyle sektördeki belirsizliği artırdı. Nasdaq ve S&P 500 vadeli işlemlerinde dalgalı seyir sürerken, yatırımcılar Alphabet ve diğer büyük bulut bilişim şirketlerinin çeyreklik bilançolarına odaklanmış durumda. Bu şirketlerin devasa yapay zeka altyapı harcamalarını sürdürüp süremeyeceği, haftanın kaderini belirleyecek.
Piyasaları Bekleyen Kritik Riskler
Kısa vadede piyasaların yönünü iki ana belirleyici faktör var. Birincisi Ortadoğu’daki çatışmanın yayılıp yayılmayacağı; ikincisi ise büyük teknoloji şirketlerinin bilançolarının yapay zeka harcamalarını destekleyip desteklemeyeceği. Özellikle Asya piyasaları, hem enerji ithalat maliyetlerinin yükselmesi hem de teknoloji sektöründeki zayıflık nedeniyle çift yönlü baskı altında kalmaya devam edecek.
- Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği kritik seviyelere geriledi, bazı saatlerde yalnızca 2 tanker çıkışı kaydedildi
- Brent petrol Temmuz’da yüzde 20 yükseldi, Mart’tan bu yana en güçlü aylık performans sergilendi
- Hindistan Sensex endeksi 600 puandan fazla düştü, bankacılık hisseleri öncülük etti
- Nikkei endeksi yüzde 4 geriledi, son zirvenin yüzde 12 altına indi
- Philadelphia Yarı İletken Endeksi yüzde 20’den fazla düşüşle ayı piyasası sınırında
- ABD stratejik petrol stoku 43 güne kadar düştü, son yılların en düşük seviyesi
- Avrupa doğalgaz depoları geçen yılın belirgin şekilde altında, kış endişesi büyüyor
ABD Stratejik Rezervinde Kritik Eşik
90 dolar seviyesi yalnızca psikolojik bir eşik değil; bu fiyatın kalıcı hale gelmesi halinde akaryakıt, lojistik ve sanayi maliyetleri üzerinden küresel enflasyona yeni bir ivme kazandırması bekleniyor. Avrupa’nın doğalgaz depolarının geçen yılın belirgin şekilde altında olması da enerji şokunun kış aylarına taşınabileceği endişesini artırıyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın kısa süreli kalmaması halinde petrol piyasasının stratejik rezerv destekleri olmadan çok daha kırılgan hale geleceğini belirtiyor. ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden yaptığı salımların ay sonunda sona erecek olması da piyasayı savunmasız bırakıyor. Ülkenin yalnızca 43 günlük petrol stokunun bulunduğu hesaplanıyor; bu da son yılların en düşük seviyesine işaret ediyor.
Tüm bu gelişmeler ışığında, petrol fiyatlarında yaşanabilecek her yeni yukarı yönlü hareket, küresel ekonomide enflasyonist baskıların yeniden Heating-up yapma riskini taşıyor. Yatırımcılar için jeopolitik risk yönetimi, önümüzdeki dönemde kritik bir gündem maddesi olmaya devam edecek.