Apple, geçtiğimiz hafta yaşadığı sert fiyat hareketleriyle finansal piyasaların gündemini tamamen belirledi. iPhone üreticisi, haftanın başlarında dünyanın en değerli halka açık şirketi unvanını yeniden kazanarak $5 trilyon piyasa değeri eşiğini geçti. Ancak şirketin mali çeyrek dönemine ait kazanç raporunu açıklamasının ardından hisselerinde neredeyse yüzde 10 değer kaybı yaşadı. Bu düşüş, Apple’ın Mart 2020’deki pandemi kaynaklı piyasa çöküşünden bu yana yaşadığı en sert günlük kayıplar arasında yer alıyor.
Yatırımcılar, yapay zeka çağında Apple’ı bu yatırım dalgasının doğrudan dışında kalan ve daha güvenli bir liman olarak konumlandırıyordu. Microsoft, Amazon, Alphabet ve Meta gibi rakipler yapay zeka altyapısına yüz milyarlarca dolar yatırım yaparken, Apple bu sermaye yoğun yarıştan uzak durmayı tercih etti. Şirket, yeni yapay zeka özelliklerini güçlendirmek için Google ve diğer ortakların modellerine güvendi. Bu farklı strateji, Apple hisselerinin bu yıl birçok büyük teknoloji şirketini geride bırakmasını sağlamıştı. Fakat son developments, yapay zeka patlamasının dolaylı etkilerinden hiçbir şirketin tamamen bağışık olmadığını ortaya koydu.
İçindekiler
Kazanç Rakamları Beklentileri Aştı, Yönlendirme Hayal Kırıklığı Yarattı
Apple‘ın 27 Haziran’da sona eren mali üçüncü çeyrek dönemine ait sonuçları, üst düzey gelir ve kârlılık beklentilerini aştı. Şirket, bu dönemde yüzde 16.4 artış göstererek $109.42 milyar gelir elde etti. Analist beklentisi, yüzde 15.5’lik bir büyüme yönündeydi. Düzeltilmiş kazanç tarafında da tablo benzer şekilde güçlü geldi. Hisse başına $2.02 kâr açıklayan Apple, Wall Street’in $1.89’luk beklentisinin üzerine çıktı. Bu rakamın içerisinde ABD hükümeti tarafından gerçekleştirilen tarife iadelerinden kaynaklanan 11 sentlik bir katkı yer alıyordu. İadeler hariç tutulsa bile gerçek kazanç, piyasa tahminlerini geride bırakıyordu.
Bu güçlü performansta iPhonesegmenti belirleyici oldu. Apple’ın amiral gemisi cihazının satışları, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 21.7 oranında artarak $54.25 milyar gelir üretti. Analistlerin beklentisi ise $53.86 milyar seviyesindeydi. Bu sonuçlar, akıllı telefon fiyatlarının sektör genelinde yükselmesine rağmen tüketicilerin iPhone’a olan talebinin güçlü kaldığını gösterdi. Şirket tarihinin en güçlü üçüncü çeyrek iPhone performansı olarak kayıtlara geçti.
Hizmetler Segmenti ve Çin Pazarında Zayıflık
Apple için hizmetler iş kolu, genellikle en yüksek kârlılık marjına sahip ve uzun vadeli büyümenin anahtarı olarak görülüyor. Bu çeyrekte hizmetler geliri, geçen yıla göre yüzde 12.1 artış kaydederek $30.74 milyar seviyesine ulaştı. Ancak bu rakam, piyasa beklentisi olan $31.22 milyarın altında kaldı. Bu hayal kırıklığı, yatırımcıların Apple’ın en kârlı iş kolunun büyüme hızındaki yavaşlaması konusunda endişelenmesine yol açtı. Analistler, iPhone satışları yüzde 20’nin üzerinde büyürken hizmetlerin neden daha düşük bir performans sergilediğini sorguladı. Bu durum, iPhone satışlarının normalleşme sürecine girmesi halinde hizmetlerin daha da yavaşlayabileceği endişesini beraberinde getirdi. Ek olarak Çin anakarasındaki zayıf satışlar da şirketin bu önemli pazardaki zorluklarının altını çizdi.
Apple’a Yönelik Temkinli Görünüm ve Tedarik Zinciri Kısıtlamaları
Manşet rakamlarındaki güçlü performansa rağmen yatırımcıların asıl odağı, şirketin geleceğe ilişkin öngörülerine yöneldi. Apple, Eylül çeyreği için gelir büyümesi beklentisini yüzde 9 ile yüzde 11 arasında açıkladı. Bu oran, Wall Street’in yaklaşık yüzde 12 seviyesindeki beklentisinin altında kaldı. Daha da önemlisi şirket, maliyet baskılarının ve bileşen kıtlıklarının önümüzdeki aylarda kârlılık üzerinde etkili olacağını kabul etti. Brüt marjlar için ise yüzde 47 ile yüzde 48 aralığında bir tahmin paylaşıldı. Bu oran, bir önceki çeyrekteki yaklaşık yüzde 50 seviyesine kıyasla aşağı yönlü bir harekete işaret ediyor.
Apple, tarife iadelerinin brüt marjlara yaklaşık bir puanlık destek sağlamaya devam edeceğini, ancak bu desteğin bir önceki çeyreğe göre daha küçük olacağını belirtti. Şirketin en büyük zorluğu ise talep tarafı değil, arz tarafındaki kısıtlamalar oluşturuyor. Yapay zeka yatırımlarının tedarik zinciri üzerindeki etkisi giderek daha belirgin hale geliyor. Bulut bilişim şirketleri, yapay zeka veri merkezlerini güçlendirmek için gelişmiş yarı iletken üretim kapasitesini ve yüksek bant genişlikli bellek çiplerini agresif bir şekilde satın alıyor. Bu durum, fiyatları artırıyor ve Apple gibi diğer teknoloji şirketleri için bileşen bulma zorluğunu artırıyor.
Tim Cook: Esneklik Tükendi
Apple CEO’su Tim Cook, kazanç konferansında tedarik zincirindeki duruma ilişkin endişelerini dile getirdi. Cook, şirketin daha önce bellek fiyatlarındaki artışın etkisini hafifletmek için stoklarda biriktirdiği tamponların artık tükenmekte olduğunu belirtti. Sektörün önde gelen tedarik zinciri yöneticilerinden biri olarak bilinen Cook, ”Şu anda tedarik zincirinde telafi edebilecek sınırlı esneklikle çok ciddi kısıtlamalar görüyoruz” dedi. Bu kısıtlamaların, özellikle iPhone ve Mac modellerinin talebini karşılamasını engellediği ifade edildi. Buna rağmen tüketici iştahının güçlü olduğu vurgulandı. Cook, kişisel olarak liderliği John Ternus’a devredip icra başkanı rolüne geçmeden önceki son toplantıda kıtlıkları ”olağandışı derecede şiddetli” olarak tanımladı.
Yapay Zeka Yatırım Döngüsüne Bağlı Tedarik Zinciri Baskıları
Apple‘ın yaşadığı tedarik zorlukları, yapay zeka yatırımlarının yarattığı dolaylı etkilerin bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Şirket, doğrudan olarak devasa yapay zeka hesaplama altyapıları inşa etmekten kaçınmış olsa da, bu altyapıları kuran şirketlerin yarattığı tedarik zinciri darboğazlarından etkileniyor. Bu durum, yapay zeka çağında rekabet avantajı elde etmek için harcanan milyarlarca dolarlık yatırımın, ekosistemin tüm aktörleri üzerinde beklenmedik sonuçlar doğurabildiğini gösteriyor. Apple, rakiplerinin karşı karşıya kaldığı devasa altyapı faturalarından uzak durmayı başarsa bile, bu yatırımların tedarik zinciri üzerindeki baskılarından kaçamıyor.
Bellek çiplerindeki kıtlık, Apple’ı daha önce Mac ve iPad fiyatlarını artırmaya zorlamıştı. Şirket, şimdiye kadar iPhone fiyatlarını yükseltmekten kaçındı ancak birçok analist, eylül ayında gerçekleştirilmesi beklenen yeni iPhone lansmanı çevresinde fiyat artışı yaşanmasını öngörüyor. Bazı analistlere göre ise bu çeyrekteki güçlü satış rakamları, tüketicilerin beklenen fiyat artışlarından önce cihazları satın alma girişiminden kaynaklanıyor olabilir. Bu durum, gelecek dönemlerde talebin ne ölçüde sürdürülebilir olacağına ilişkin soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Yıl Sonu Performansı ve Piyasa Değerlendirmesi
Cuma günkü sert düşüşe rağmen Apple hisseleri, yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 11 oranında yükseliş kaydetmiş durumda. Bu performans, Meta’nın aynı dönemde yüzde 16 değer kaybettiği ve Tesla’nın neredeyse yüzde 30 gerilediği bir dönemde öne çıkıyor. Microsoft, Amazon ve Alphabet ise kendi kazanç raporlarının ardından güçlü bir toparlanma gösterdi. Yatırımcılar, yapay zeka yatırım döngüsünün yeterli getiriler üretmeye devam edip edemeyeceğini yakından takip ediyor.
Apple‘ın bu haftası, yapay zeka yatırım yarışının merkezinde yer almayan şirketlerin bile bu çevrenin etkilerine giderek daha fazla maruz kaldığını açıkça ortaya koydu. Haftanın başlarında $4.95 trilyon ile dünyanın en değerli şirketi konumuna yükselen Apple, haftayı $500 milyar civarında piyasa değeri silinerek tamamladı. Nvidia, Apple’ın bu kaybından sonra tekrar dünyanın en değerli şirketi unvanını geri aldı. Yaşanan bu dalgalanma, yapay zeka çağında teknoloji sektörünün ne denli iç içe geçmiş bir tedarik ve rekabet ağına sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.