Avrupa Birliği, AliExpress‘e Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında şimdiye kadar verilen en yüksek ceza olan 625 milyon doları aşan rekor bir para cezası uyguladı. Bu devasa AliExpress ceza tutarı, küresel e-ticaret devinin platformunda yasa dışı ve tehlikeli ürünlerin satışına göz yummasının ağır bir faturası olarak kayıtlara geçti.
Avrupa Komisyonu, 20 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı basın açıklamasında, AliExpress‘in e-ticaret platformunda satılan yasa dışı, güvensiz veya sahte ürünlere ilişkin riskleri “yeterince değerlendirmediğini ve hafifletmediğini” belirtti. Komisyon yetkilileri, platformun sadece sahte ve tehlikeli ürünleri kaldırmakla görevli ekipleri yeterince istihdam etmekle kalmadığını, aynı zamanda kötü niyetli satıcıların tespitten kaçmasını da kolaylaştırdığını tespit etti.
İçindekiler
The Guardian’ın aktardığı bilgilere göre, içerik moderatörleri bazı durumlarda işaretlenen bir ürünün AB standartlarını karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için yalnızca “onlarca saniye”ye sahip oluyordu. Avrupa Komisyonu, sonuç olarak işareten kaldırılan “milyonlarca ürünün” platformda yeniden göründüğünü ve bunların “bazen bir aydan uzun süre” kaldığını açıkladı.
AliExpress Ceza Gerekçesi: Güvensiz Ürünler ve Yetersiz Denetim
Avrupa Komisyonu’na göre, kötü niyetli satıcılar AliExpress‘in güvenlik önlemlerini kolayca atlatabiliyordu. Bazı satıcılar, otomatik kaldırma işlemlerini devre dışı bırakmak için ürünlerini yanlış kategorilendiriyor ve bu sayede tehlikeli ürünlerin yayınlanmasından önce daha az kontrolden geçmesini sağlıyordu.
Komisyon ayrıca, platformun zorunlu marka yetkilendirme sisteminin de etkisiz ve yeterince desteksiz kaldığını ortaya koydu. AliExpress, politikasında iddia ettiği gibi yasa dışı ürün satan tüccarlara herhangi bir ceza uygulamıyordu. Durumu daha da vahim kılanbir faktör ise platformun öneriler ve reklam sistemlerinin yasa dışı ürünlerin yayılmasını nasıl artırdığının “yetersiz değerlendirilmesi” oldu. Yani AliExpress, yasa dışı ürünleri kaldırmak yerine tüketicilere öneriyor ve görünürlüğünü maksimize ediyordu.
Avrupa Birliği’nin teknolojiden sorumlu yetkilisi Henna Virkkunen, basına verdiği demeçte, Avrupalıların beşte birinin her ay AliExpress, Temu ve Shein gibi perakende sitelerinden alışveriş yaptığını vurguladı. Bu devasa kullanıcı kitlesi göz önüne alındığında, platformdaki güvensiz ürünlerin halk sağlığı üzerindeki etkisi daha da endişe verici bir boyut kazanıyor.
AliExpress, platformundaki yasa dışı ürünlerin etkin bir şekilde temizlenip temizlenmediğini ölçmek için yalnızca tek bir nicel metrik kullanıyordu. Avrupa Komisyonu’nun testleri, bu metriğin zararın kapsamını doğru ölçümediğini ve “güvenli olmayan oyuncaklar ve tehlikeli kozmetikler dahil olmak üzere yüksek miktarda yasa dışı ürünün” AliExpress‘in denetim çabalarına rağmen dolaşımda kalmaya devam ettiğini ortaya koydu.
Bilmeniz Gerekenler: DSA Kapsamındaki Önceki Cezalar
Bu rekor AliExpress ceza tutarı, DSA kapsamında daha önce verilen cezaları gölgede bırakıyor. Avrupa Komisyonu’nun dijital platformlara yönelik uyguladığı yaptırımlar giderek sertleşiyor. İşte bugüne kadar verilen başlıca cezalar:
- AliExpress: 625 milyon doları aşan ceza – Platformda yasa dışı ürünlerin satışına engel olamamak ve DSA yükümlülüklerini yerine getirmemek
- Temu: 225 milyon doların üzerinde ceza – AB tüketicilerinin platformda yasa dışı ürünlere maruz kalma ihtimalinin yüksek olması
- X (Twitter): Yaklaşık 140 milyon dolar ceza – Elon Musk’ın mavi onay işaretlerini satmaya başlaması ve kullanıcılara yanıltıcı doğrulama sağlaması
Geçtiğimiz Aralık ayında X, DSA kapsamında ceza alan ilk platform olmuştu. Komisyon, mavi onay işaretlerinin satılmasının kullanıcıları yanıltmayı kolaylaştırdığını ve DSA’nın “platformların kullanıcıları doğrulanmış gibi yanlış bir şekilde sunmasını açıkça yasakladığını” belirtmişti.
| Platform | Ceza Tutarı | Gerekçe | Tarih |
|---|---|---|---|
| AliExpress | 625 milyon dolar+ | Yasa dışı ürünlerin kaldırılmaması, DSA uyumsuzluğu | Temmuz 2026 |
| Temu | 225 milyon dolar+ | Tüketicilerin yasa dışı ürünlere maruz kalması | 2026 (erken dönem) |
| X (Twitter) | 140 milyon dolar | Yanıltıcı doğrulama sistemi, mavi onay satışı | Aralık 2025 |
Avrupa Komisyonu, Haziran 2025’te AliExpress‘i platformunu DSA’ya uygun hale getirmesi için emretmişti ancak şirket gerekli değişiklikleri yapamamıştı. Ceza, ihlallerin niteliği ile orantılı olarak hesaplandı. Komisyon bu ihlalleri “özellikle ciddi” olarak nitelendirdi ve AliExpress‘in bildirilen riskleri hafifletmeye yönelik gecikmiş müdahalelerini de cezalandırdı.
AliExpress Tepkisi: “Şaşırdık”
Devasa cezaya tepki gösteren AliExpress, Ars Technica’ya verdiği demeçte bu “orantısız” cezadan “şaşırdığını” açıkladı. Platform, karara itiraz etmeyi planladığını ve Komisyon’un “sağlam risk yönetim çerçevemizi ve yaptığımız önemli, proaktif iyileştirmeleri” görmezden geldiğini iddia etti. Çinli e-ticaret devi, AB pazarının Çin pazarına kıyasla “önemli ölçüde daha küçük” olduğunu vurgulayarak, “risk değerlendirmesi ve hafifletme, ürün güvenliği ve tüketici koruması için önemli kaynaklar yatırdığını” ve “tüketicilere karşı yükümlülüklerini yerine getirmeye her zaman bağlı kaldığını ve olmaya devam ettiğini” savundu.
Ancak Henna Virkkunen, pazar günü yaptığı açıklamada e-ticaret devlerinin yasa dışı ürünlerin denetimini yapamamak için ölçeği bahane olarak kullanamayacağını net bir şekilde ortaya koydu. “Sahte kıyafetlerin, güvensiz oyuncakların, tehlikeli kozmetiklerin ve diğer yasa dışı ve zararlı ürünlerin yayılması, online alışverişin kaçınılmaz bir maliyeti değil – AliExpress‘in Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki yükümlülüklerine uymamasının bir sonucudur” diyen Virkkunen, “Ölçek bir bahane değildir; tüketicilerin güvenle alışveriş yapabilmesi için riskler sistematik olarak belirlenmeli ve ele alınmalıdır” ifadelerini kullandı.
Bu devasa AliExpress ceza kararı, Avrupa Birliği’nin dijital platformlar üzerindeki denetim gücünü giderek artırdığını gösteriyor. Özellikle Temu ve Shein gibi Çin merkezli e-ticaret platformlarının Avrupa pazarındaki varlığı güçlenirken, düzenleyici kurumlar tüketici güvenliğini korumak için daha sert adımlar atmaya hazırlanıyor. Komisyon’un bu tarihi cezası, küresel e-ticaret sektörüne net bir mesaj gönderiyor: dijital pazar yerleri, platformlarındaki yasal sorumlulukları hiçe sayarak büyüyemez.