Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Başkanı Ali Çandır, TÜİK’in açıkladığı Haziran 2026 Tarım-GFE verilerini değerlendirdi. Çandır, tarımda maliyetlerin aylık bazda gerilediğini, yıllık baskının ise sürdüğünü belirterek, üreticinin üretimden kopmaması için doğrudan ve hedefli desteklerin hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Haziran 2026 Tarım-GFE verileri
Haziran ayında Tarım-GFE aylık yüzde -0,92 ile son 10 yılın en düşük Haziran verisi olarak kayıtlara geçti. Yıllık artış ise yüzde 32,06 ile son 3 yılın altında kaldı. Aylık değişim, 2015’ten bu yana Haziran ortalaması olan yüzde 2,14’ün; yıllık artış ise son 10 yıl ortalaması olan yüzde 33,37’nin altında gerçekleşti.
İçindekiler
Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi aylık yüzde -1,20 azalırken, yıllık yüzde 33,88 arttı. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi aylık yüzde 0,93, yıllık ise yüzde 21,49 yükseldi.
Girdi kalemlerindeki değişimler
Aylık ve yıllık bazda girdi kalemlerinde farklı seyirler gözlendi. Aylıkta en yüksek artış yüzde 1,33 ile diğer kalemlerde ve yüzde 1,23 ile ilaçta görüldü. En yüksek düşüş ise yüzde -3,32 ile veteriner hizmetlerinde ve yüzde -2,61 ile enerjide yaşandı. Yıllıkta gübre yüzde 50,99 ile en yüksek artışı gösterirken, ilaç yüzde 22,60 ile en düşük artışta kaldı.
- Aylık değişimler tohumda yüzde -0,24, enerjide yüzde -2,61, gübrede yüzde -2,10, tarımsal ilaçta yüzde 1,23 oldu.
- Veteriner hizmetlerinde aylık yüzde -3,32, yemde yüzde -1,44 ve diğer kalemlerde yüzde 1,33 değişim gerçekleşti.
- Yıllık artışlar tohumda yüzde 31,44, enerjide yüzde 31,21, gübrede yüzde 50,99 olarak kaydedildi.
- Tarımsal ilaçta yıllık yüzde 22,60, veteriner hizmetlerinde yüzde 26,51, yemde yüzde 31,86 artış görüldü.
- Diğer kalemlerde yıllık değişim yüzde 34,40 seviyesinde gerçekleşti.
Tarım-ÜFE ve tarıma dayalı sanayi enflasyonu
Haziran ayı Tarım-ÜFE aylık yüzde -9,02 olarak açıklandı. Bu oran, 15 yıllık Haziran ayları ortalaması olan yüzde 1,68’in ciddi düzeyde altında kaldı. Aynı dönemde tarımsal girdi maliyetlerinin uzun yıllar ortalaması yüzde 2,14 oldu. Tarım-ÜFE yıllık yüzde 9,55 olarak gerçekleşirken, 15 yıllık Haziran ortalaması yüzde 27,20 iken tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki ortalaması yüzde 33,37 oldu.
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarımı dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğine dikkat çeken Ali Çandır, Haziran’da YD-ÜFE’nin aylık yüzde 0,46, yıllık yüzde 30,33 arttığını belirtti. Uzun yıllar ortalamalarının aylık yüzde 2,66 ve yıllık yüzde 27,43 olduğunu anımsatan Çandır, tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha yüksek seyrettiğini dile getirdi.
Küresel maliyet baskısı ve riskler
Emtia ticaretinde yaşanan aksamaların tarımsal üretim açısından önemli bir maliyet unsuru hâline geldiğini açıklayan Çandır, enerji ve gübre piyasalarında küresel maliyet baskısının arttığına vurgu yaptı. Bazı girdi kalemlerindeki gerilemenin olumlu olmakla birlikte, enerji, doğal gaz, gübre ve lojistik maliyetlerindeki gelişmelerin önümüzdeki dönem açısından yakından izlenmesi gerektiğini kaydetti.
Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlikler ve Rusya-Ukrayna Savaşı kapsamında limanlara ve gemilere yönelik müdahaleler, önümüzdeki dönemde ilave tedbirlerin alınmasını zorunlu kılmaktadır. Tarım-GFE verilerindeki aylık gerilemeye rağmen üreticinin karşılaştığı yıllık maliyet baskısı ve küresel riskler devam etmektedir.